Miserere

‘De lichte en donkere momenten waartussen je als pelgrim heen en weer wordt geslingerd kregen gestalte in dreunende orkestslagen en ritmisch koper- en percussiegeprik, dat zich een weg baande door een ingetogen biddend koor.’

– NRC ★★★★

Miserere voor koor en orkest van Renske Vrolijk. Afbeelding van pelgrims. (illustratie © ixi gaude)
Miserere voor koor en orkest van Renske Vrolijk. Afbeelding van pelgrims die bidden bij een wegkapel. (illustratie © ixi gaude)

De Economie van de Verlossing

In Miserere fileert Renske Vrolijk de eeuwige marktplaats van de menselijke ijdelheid. Het werk, geschreven voor de monumentale bezetting van groot koor en orkest, is een aanklacht tegen het ‘Spiritueel Toerisme’: de poging om een comfortabele stoel te kopen op weg naar de verlossing.

De Rolkofferpelgrim

Het stuk trekt een rechte lijn tussen de middeleeuwse aflaat en de moderne ‘Rolkofferpelgrim’. In de 15e eeuw kochten de rijken hun zielenrust af om het vagevuur te ontlopen. Vandaag de dag laten toeristen op de Camino de Santiago hun bagage vervoeren door bestelbusjes. De tragedie van deze ‘transactionele ziel’ blijft hetzelfde: de illusie dat boetedoening kan worden uitbesteed.

Het Vonnis

Het libretto draait om de angstaanjagende regel uit Elckerlijc: ‘Mi es bevolen dat ic moet reysen.’
Dit is de stem van de veroordeelde, voor wie de reis geen lifestyle-keuze is, maar een vonnis. Het snijdt dwars door het marktgeraas heen met een simpele waarheid: je kunt een luxe wandelvakantie boeken, maar de Rechter laat zich niet omkopen.

Engelen en Koopmannen

Vrolijk behandelt het ensemble als een landschap van waan en werkelijkheid.
De vrouwen van het koor zingen ‘bijna engelachtig’ – een zwevende textuur die de schone schijn van de gekochte heiligheid verbeeldt.
De mannenstemmen snijden hier dwars doorheen met de grofheid van marktkoopmannen die hun waar aanprijzen: ‘Koopt de aflate!’ Daaronder onthult het orkest de fysieke uitputting van de échte reis met industriële, dreunende slagen.


Voor uitvoerders

Jaar:

2025

Bezetting:

SATB – 2233 4231,
timp, hrp, cel, str

Duur:

9′

Première:

19 sept. 2025
Philzuid &
Studium Chorale
o.l.v. Duncan Ward
Theater a/h Vrijthof
Musica Sacra

Opdracht:

Philzuid

Categorie:

Orkest &
groot ensemble

Taal:

Nederlands, Latijn

Tekstschrijver:

Renske Vrolijk

Wilt u dit werk uitvoeren? Neem contact op met mijn uitgever.


Bladmuziek van Renske Vrolijk
wordt uitgegeven door Deuss Music.

Luisteren

De uitvoering van Miserere in Muziekgebouw Eindhoven werd op 20 september 2025 opgenomen door de NTR en is terug te luisteren op de website van NPO Klassiek.

Philzuid en Studium Chorale

Duncan Ward

chef-dirigent

Hans Leenders

koordirigent

voetnoot

De pelgrimstocht naar bedevaartsoord Santiago de Compostela in Spanje wordt steeds populairder. In 2024 haalden bijna een half miljoen mensen hun compostela op, het officiële kerkelijke bewijs voor het afleggen van de langeafstandstocht naar de stad in het westen van Spanje. (Bron: nos.nl)